Quay lại hướng dẫn
Con đường khởi nghiệp thanh toán số của một thanh niên Ethiopia
Câu chuyện 7 phút

Con đường khởi nghiệp thanh toán số của một thanh niên Ethiopia

Tác giả: GoToPanda|Khoảng 7 phút đọc

Năm 2014, Nael Hailemariam, 19 tuổi, từ Ethiopia đến Bắc Kinh và nhập học Trường Điện tử và Kỹ thuật Thông tin thuộc Đại học Hàng không Bắc Kinh.

Vào thời điểm đó, có lẽ anh chưa bao giờ tưởng tượng rằng sáu năm sau, anh sẽ thành lập một công ty thanh toán số tại Addis Ababa, xử lý khoảng 500 triệu USD dòng tiền mỗi năm. Anh càng không thể ngờ rằng triết lý cốt lõi của công ty này lại đến từ bốn chữ mà anh học được ở Thâm Quyến — "Tốc độ Thâm Quyến."

Từ Bắc Hàng đến Thanh Hoa: "Thức tỉnh khởi nghiệp" của một sinh viên kỹ thuật

Sau khi hoàn thành bằng đại học, Nael không trở về quê hương. Thay vào đó, anh chọn vào Trường Sau đại học Quốc tế Thâm Quyến thuộc Đại học Thanh Hoa (Tsinghua SIGS) để theo học thạc sĩ ngành Khoa học Dữ liệu và Công nghệ Thông tin.

Anh cho biết mình bị thu hút bởi bầu không khí khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo của Thâm Quyến. "Năm 2017, tôi đến Thâm Quyến lần đầu tiên để tham gia kỳ thực tập tại Phòng thí nghiệm Đổi mới Mở Thâm Quyến, nơi tôi gặp người thầy hướng dẫn của mình và bước vào cộng đồng maker của thành phố." Trải nghiệm này cuối cùng đã dẫn anh đến với Tsinghua SIGS làm điểm đến cho việc học cao học.

Tại Tsinghua SIGS, việc đầu tiên Nael làm là thành lập Câu lạc bộ IooI (Innovation out of Imagination), mời các nhà đổi mới sáng tạo và doanh nhân từ nhiều lĩnh vực khác nhau đến chia sẻ kinh nghiệm và xây dựng mối quan hệ với sinh viên. Anh cũng phụ trách quản lý Phòng thí nghiệm Thiết kế + Không gian của OPEN FIESTA, học cách biến "một ý tưởng" thành "một nguyên mẫu."

Anh không phải kiểu sinh viên kỹ thuật chỉ ở trong phòng thí nghiệm. Khi các chuyên gia nước ngoài đến thăm, anh sẽ đưa họ đến chợ điện tử Hoa Cường Bắc; để hiểu Trung Quốc sâu sắc hơn, anh học tiếng Trung và vượt qua kỳ thi HSK cấp 4.

Nhưng điều thực sự thay đổi quỹ đạo cuộc đời anh là kỳ thực tập từ xa tại Tencent.

Cơ hội anh nhìn thấy tại Tencent

Kỳ thực tập của Nael tại Tencent tập trung vào thiết kế game và thanh toán số tại châu Phi. Trong khi nghiên cứu sự phát triển của các nền tảng thanh toán số tại Trung Đông và châu Phi, anh phát hiện ra một khoảng trống lớn: Trung Quốc có vô số câu chuyện thành công trong thương mại điện tử và thanh toán số, trong khi châu Phi đang trải qua quá trình chuyển đổi số, nhưng nhu cầu về nền tảng thanh toán số vẫn còn xa mới được đáp ứng.

"Trung Quốc có nhiều câu chuyện thành công trong thương mại điện tử, thanh toán số và các lĩnh vực khác, trong khi châu Phi đang trải qua quá trình chuyển đổi số. Người dân châu Phi có nhu cầu rất lớn về nền tảng thanh toán số, và tôi muốn sử dụng những gì tôi học được ở Trung Quốc để mang lại lợi ích cho quê hương mình." Nael sau đó đã nhớ lại phán đoán của mình như vậy.

Đầu năm 2020, cơ hội đến. Ngân hàng Quốc gia Ethiopia ban hành một chỉ thị cho phép các tổ chức phi ngân hàng cung cấp dịch vụ tài chính số. Nael biết đây chính là thời điểm anh đã chờ đợi.

Tháng 8 năm 2020, Nael và đối tác của mình là Israel Goytom — một người đồng hương Ethiopia mà anh gặp tại trại đông tại Tsinghua SIGS — chính thức nộp đơn xin giấy phép tài chính số. Hai người trước đó đã hợp tác phát triển một ứng dụng dinh dưỡng dựa trên AI có tên Demeter tại cuộc thi Shenzhen EPAM FinTech Hackathon, giành giải ba. Sự hợp tác đó đã thuyết phục họ: đội ngũ quan trọng hơn ý tưởng.

"Tất cả là về đội ngũ, không phải ý tưởng," Nael nói.

"Chapa" có nghĩa là gì?

Tháng 1 năm 2021, Chapa Financial Technologies S.C. nhận được đầu tư thiên thần, thuê văn phòng và bắt đầu xây dựng nguyên mẫu.

Từ "Chapa" có nghĩa là "tiền" trong tiếng lóng của giới trẻ Ethiopia. Nael chọn cái tên này vì giới trẻ dễ tiếp nhận những thứ mới mẻ như thanh toán số hơn.

Nhưng điều Chapa thực sự giải quyết không đơn giản như "cho phép giới trẻ thanh toán bằng điện thoại."

Tại Ethiopia, khi các doanh nghiệp phục vụ các khách hàng khác nhau, họ cần chấp nhận thanh toán từ các ngân hàng khác nhau và nhiều ví điện tử khác nhau, khiến quy trình trở nên phức tạp. Điều Chapa làm là tích hợp các kênh thanh toán khác nhau, đóng vai trò "bộ tổng hợp thanh toán." Bằng cách này, doanh nghiệp có thể huy động vốn nhanh chóng mà không bị kéo lùi bởi các thủ tục chuyển khoản ngân hàng, cải thiện đáng kể hiệu quả hoạt động.

Mô hình này nghe có quen không? Về cơ bản, nó đang cấy ghép logic của "thanh toán tổng hợp" từ hệ sinh thái thanh toán di động của Trung Quốc sang Ethiopia. Điều Nael thấy trong quá trình nghiên cứu tại Tencent là tính tích hợp cao của hệ thống thanh toán Trung Quốc; điều anh làm tại Ethiopia là mang khả năng tích hợp đó về đất nước mình.

Kể từ khi thành lập, Chapa đã phát triển ổn định. Đội ngũ hiện có 55 thành viên và có thể xử lý khoảng 500 triệu USD dòng tiền mỗi năm. Tính đến tháng 7 năm 2025, Chapa đã hỗ trợ hơn 10.000 thương nhân, kết nối với 18 ngân hàng và 14 phương thức thanh toán, và hỗ trợ 25 loại tiền tệ.

Tháng 10 năm 2025, Hãng hàng không Ethiopia đã ký thỏa thuận hợp tác chiến lược với Chapa, cho phép hành khách mua vé trực tuyến qua nền tảng Chapa bằng bất kỳ thẻ ATM ngân hàng nào. Điều này có nghĩa là công nghệ của Chapa đã bước vào tầm mức cơ sở hạ tầng quốc gia.

"Tốc độ Thâm Quyến" chính xác là gì?

Khi khởi nghiệp tại Ethiopia, Nael đã đưa "Tốc độ Thâm Quyến" trở thành một trong những triết lý quản lý cốt lõi của đội ngũ mình.

Anh giải thích hai ý nghĩa của "Tốc độ Thâm Quyến" như sau: "Một mặt, thanh niên Trung Quốc có phẩm chất nghề nghiệp tốt và coi trọng làm việc nhóm; mặt khác, họ rất coi trọng hiệu quả và chủ động tìm kiếm giải pháp khi gặp vấn đề và thách thức."

"Đất nước tôi có nhịp độ tương đối chậm hơn, và tôi muốn mang Tốc độ Thâm Quyến đến với đội ngũ của mình, hoàn thành nhiệm vụ một cách hiệu quả đồng thời đảm bảo chất lượng," anh nói.

Đây không phải là khẩu hiệu suông. Trong giai đoạn phát triển ban đầu của Chapa, trong khi chờ phê duyệt giấy phép, Nael và đội ngũ của anh không ngồi không. Thay vào đó, họ chủ động hợp tác với chính phủ, sử dụng chuyên môn kỹ thuật của mình để tham gia vào các dự án xã hội. Tháng 11 năm 2021, Chapa hợp tác với Ngân hàng Thương mại Ethiopia để huy động khoảng 6 triệu USD cho người dân di dời nhằm cải thiện cơ sở vệ sinh.

Sau khi có được giấy phép, Chapa nhanh chóng thâm nhập thị trường. Năm 2025, Chapa tham gia GITEX Africa được tổ chức tại Marrakech, Morocco — một trong những triển lãm công nghệ lớn nhất châu Phi — và bắt đầu mở rộng hoạt động kinh doanh trên toàn bộ lục địa châu Phi. Tầm nhìn của Nael là tận dụng tiềm năng của Sáng kiến Vành đai và Con đường để mở rộng hoạt động của Chapa đến Đông Phi và xa hơn nữa.

Bối cảnh rộng lớn hơn

Nhìn từ bối cảnh rộng lớn hơn, câu chuyện của Nael chỉ ra một xu hướng rõ ràng.

Năm 2025, châu Phi xử lý khoảng 1,4 nghìn tỷ USD giao dịch thanh toán di động, chiếm khoảng hai phần ba tổng khối lượng giao dịch toàn cầu, với khoảng 1,2 tỷ tài khoản đã đăng ký. Báo cáo "Tình hình ngành thanh toán di động 2026" của GSMA cho thấy châu Phi cận Sahara chiếm khoảng hai phần ba tổng số tài khoản thanh toán di động mới trên toàn cầu.

Bản thân Ethiopia cũng đang trải qua quá trình chuyển đổi nhanh chóng. Số người đăng ký thanh toán số của nước này đã tăng từ chỉ 1 triệu người vào năm 2020 lên 128,3 triệu người vào năm 2024. Sự hợp tác giữa Hãng hàng không Ethiopia và Chapa, việc chính phủ thúc đẩy hệ thống nhận dạng số, và dự thảo chiến lược thanh toán số giai đoạn 2026-2030 của ngân hàng trung ương đều chỉ ra cùng một điều: thị trường này đang nhanh chóng chuyển từ "xã hội tiền mặt" sang "xã hội số."

Nhưng điều Nael nhìn thấy không chỉ là cơ hội thị trường. Anh nói: "Giới trẻ là tương lai của châu Phi. Tôi hy vọng nhiều thanh niên châu Phi có thể rút ra cảm hứng và kinh nghiệm từ việc học tập tại Trung Quốc, mang nhiều đổi mới sáng tạo hơn đến châu Phi, và thúc đẩy sự phát triển của lục địa châu Phi."

Bước tiếp theo

Bước tiếp theo của Nael không chỉ đơn thuần là mở rộng kinh doanh.

Trong kỳ thực tập tại Tencent, anh nhận thấy thanh toán chạm và thanh toán nhận diện khuôn mặt đã rất phổ biến ở Trung Quốc. Anh tuyên bố rõ ràng: "Tôi hy vọng hiểu sâu hơn về các mô hình thanh toán số tiên tiến này và chuyển đổi chúng thành các giải pháp bản địa hóa phù hợp với quê hương mình."

Từ khóa trong tuyên bố này là "bản địa hóa." Anh không sao chép mô hình của Trung Quốc trực tiếp sang Ethiopia, mà thay vào đó hiểu logic cơ bản của hệ thống thanh toán Trung Quốc và sau đó thiết kế lại theo điều kiện thị trường Ethiopia. Bộ tổng hợp thanh toán mà Chapa xây dựng là thứ đã trưởng thành trong hệ sinh thái thanh toán di động của Trung Quốc nhưng chưa xuất hiện ở Ethiopia.

Gia đình anh gọi anh là "người Trung Quốc." Niềm khao khát Trung Quốc của bản thân Nael bắt đầu từ những bộ phim kung fu, nhưng điều thực sự định hình anh là tính tự giác và đạo đức làm việc mà anh học được ở Trung Quốc. "Tính tự giác là điều đầu tiên tôi học được từ người Trung Quốc — nếu bạn phải làm việc, thì hãy làm việc chăm chỉ. Tinh thần đó cũng giúp tôi thành lập công ty hiện tại của mình."

Những khả năng từ con đường của Nael

Con đường của Nael — đến Trung Quốc năm 2014 để học đại học, vào Thanh Hoa năm 2018 để học thạc sĩ, và trở về quê hương năm 2020 để khởi nghiệp — là một trường hợp điển hình của lộ trình "du học Trung Quốc → trở về quê hương khởi nghiệp."

Nhưng điều quý giá hơn con đường本身 là những gì anh đã làm cụ thể. Anh không coi "du học Trung Quốc" chỉ là một trải nghiệm để ghi vào sơ yếu lý lịch. Thay vào đó, anh đã trích xuất phương pháp luận đã trưởng thành từ hệ sinh thái thanh toán số của Trung Quốc và mang nó trở về một thị trường nơi cơ sở hạ tầng thanh toán số gần như không tồn tại. Chapa không phải là "bản sao của một công ty thanh toán Trung Quốc tại Ethiopia," mà là một người Ethiopia hiểu logic thanh toán của Trung Quốc và sử dụng phương pháp bản địa hóa để giải quyết các vấn đề bản địa hóa.

Đây là điều mà du học thực sự mang lại: không phải bằng cấp, cũng không phải khả năng ngôn ngữ本身, mà là một loại phán đoán đến từ "đã nhìn thấy một khả năng khác."

Nael đã nhìn thấy tốc độ của Thâm Quyến, nhìn thấy khả năng tích hợp của thanh toán Trung Quốc, và sau đó trở về Ethiopia để xây dựng Chapa. Điều anh làm có thể không còn được tính là đổi mới sáng tạo ở Trung Quốc, nhưng ở Ethiopia, nó hỗ trợ một cơ sở hạ tầng tài chính xử lý 500 triệu USD dòng tiền mỗi năm.

Còn thắc mắc? Hỏi Pandi

Bài viết này có hữu ích không?